∎ ကနဦးသုံးသပ်ချက်

SNLD ပါတီအနေနဲ့ တည်ဆဲစနစ်အောက်မှာ နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် အခုလိုမှတ်ပုံမတင်ခြင်းဟာ ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) စစ်အစိုးရရဲ့ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်သပိတ်မှောက်ခဲ့တဲ့ SNLD ဟာ နအဖအစိုးရက လုပ်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်မပြိုင်ခဲ့သလို၊ ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်းလည်း မလုပ်ခဲ့တာမို့ ပါတီပယ် ဖျက်ခံခဲ့ရဖူးပါတယ်။ အခုတကြိမ်မှာလည်း ပါတီမှတ်ပုံတင်တာ ပြန်မလုပ်ဘူးဆိုရင် ပါတီဖျက်သိမ်းခံရ မယ်လို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီဘက်တော် သားတွေထဲ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒုတိယမဲအများဆုံး အနိုင်ရခဲ့တဲ့ပါတီ၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေး ကောက်ပွဲမှာ (လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း) တတိယမဲ အများဆုံးအနိုင်ရခဲ့သူဖြစ်ခဲ့တဲ့ SNLD ဟာ နိုင်ငံရေး ပါတီအဖြစ်က ပယ်ဖျက်ခံရဖို့ရှိနေပါတယ်။

ဖိနှိပ်မှု၊ တင်းကျပ်မှုအပြည့်နဲ့ စစ်ကောင်စီကပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေသစ် ဟာ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို လက်ဝေခံ၊ အသုံးချခံအဖြစ် ချိုးနှိမ်ဆက်ဆံထားတာ၊ တတိုင်းပြည်လုံး အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရင်ဆိုင်ရ၊ စစ်မီးတောက်နေရချိန် ပါတီမှတ်ပုံမတင်ဘူးဆိုတဲ့ SNLD ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ဟာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တရားဝင်မှု (legitimacy) မပေးဘဲ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ငြင်းဆန်တဲ့ သဘောဆောင်တယ်လို့  သုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။ တဖက်ကကြည့်ရင်လည်း မြန်မာစစ်တပ်ဟာ ပြည်သူကို အမှန်တကယ် ကိုယ်စားပြု နိုင်တဲ့ အရပ်သားနိုင်ငံရေးအင်အားစုတွေနဲ့ တန်းတူရည်တူ တွဲဖက်အခင်းအကျင်းမျှဝေပေးပြီး အပြောင်း အလဲကို ညင်ညင်သာသာသွားလိုစိတ်မရှိဘဲ၊ လက်အောက်ခံသဖွယ် နိုင်လိုမင်းထက် ဆက်ဆံနေသရွေ့ တော့ စစ်တပ်ကစီစဉ်တဲ့ အခင်းအကျင်းတိုင်းဟာ နိုင်ငံရေးထွက်ပေါက်ဖြစ်လာဖွယ်မရှိသလို၊ အရပ် ဘက်-စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေးဟာလည်း လူထုရဲ့ နာကြည်းခါးသီးမှုတွေကြောင့် ပြန်ကောင်းလာဖွယ် မရှိ လှပါဘူး။

SNLD ရဲ့ မှတ်ပုံပြန်မတင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ အခုမှထ ငါးပွက်ရာငါးစာချ နိုင်ငံရေးပေါ်ပင်မျိုး၊ ဆိုရှယ် မီဒီယာပေါ်မှာ အတိုက်အခိုက်ခံရမှာစိုးလို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့ ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင် ပေါ်လစီမျိုး ဟုတ်ပုံမရပါ ဘူး။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ SNLD ပါတီရဲ့ သမိုင်းနဲ့ချီ အစဉ်အလာကောင်းခဲ့တဲ့ သိက္ခာနဲ့ သစ္စာကို ထင်ဟပ် စေတဲ့ နောက်ဆုံးပြယုဂ်တခုလို့ သုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သိက္ခာဆိုတာ နိုင်ငံရေးလုပ်တဲ့အခါ “မူ”နဲ့ တန်ဖိုးထားမှုနဲ့ လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးသိက္ခာကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။ SNLD ဟာ ပဋိပက္ခရဲ့လတ်တလော အကြောင်းအရင်းတွေကိုသာ ကျော်လွှားဖို့ကြိုးစားတဲ့ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး (Conflict Resolution) ထက် ပဋိပက္ခကိုအရင်းအမြစ်အထိ လက်ကုန်နှိုက်ပြောင်းလဲပစ်ဖို့ (Conflict Transformation) အားထုတ်တာ တွေ့ရပါတယ်။

အာဏာသိမ်းရတာဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှုကြောင့် ဖြစ်ရတာလို့ဆိုတဲ့ စစ်ကောင်စီ ရဲ့ဝါဒဖြန့်ချိမှုကိုပယ်ချပြီး ဒေသတွင်းနိုင်ငံတချို့နဲ့ ပြည်တွင်းအင်အားစုတချို့ ကြွေးကြော်တောင်းဆို ကြသလို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပြန်လွှတ်၊ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အသိအမှတ်ပြု၊ လွှတ်တော်ခေါ်ပေးဆို တဲ့ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးချဉ်းကပ်မှုမျိုးဟာလည်း မလုံလောက်ဘူး၊ အရင်းအမြစ်ကျကျ စနစ်ပြောင်းဖို့ လိုတဲ့ ထောက်ပြမှုမျိုး တွေ့ရပါတယ်။ “အစိုးရ အပြောင်းအလဲဆိုတာထက် ပေါ့ဗျာ-စနစ်ပေါ့၊ အဓိကက System Change ကိုသွားရမယ်လို့ ကျနော်တို့ CEC တဖွဲ့လုံးကနားလည်ထားပြီး ဒီဥစ္စာကို ပါတီဝင်ထုကို တင်ပြမယ်” လို့ SNLD အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး စိုင်းလိတ်က မတ် ၁၉ ရက် VOA မြန်မာပိုင်းရဲ့ မေးမြန်းခန်းမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်တဲ့ SNLD ခေါင်းဆောင် ခွန်ထွန်းဦး မြွက်ကြားခဲ့တဲ့ “သမိုင်းပေးတာဝန် တရပ်ဖြစ်သော အမျိုးသားတန်းတူရေးကို အာမခံသည့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကြီး ပေါ်ပေါက်သည်အထိ” ဆိုတဲ့ အရင်းအမြစ်ကျကျ စနစ်ပြောင်းလဲရေးကို “မူ” အတိုင်း၊ တန်ဖိုးထားမှုအတိုင်း ရပ်တည်တဲ့ နိုင်ငံရေးသိက္ခာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

SNLD ရဲ့ နိုင်ငံရေးအဆုံးအဖြတ်မှာ သစ္စာလို့ ရည်ညွှန်းရတဲ့ အချက်က နှစ်ပိုင်းရှိပါတယ်။ တပိုင်းက ရှမ်း ပြည်နယ်သူ ပြည်နယ်သားတွေအပါအဝင် မြန်မာပြည်သူလူထုတရပ်လုံးရဲ့ ဆန္ဒနဲ့ အကျိုးစီးပွားကို သစ္စာ စောင့်သိခြင်းပါ။ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ကြိုးပမ်းရတဲ့ခရီးဟာ အလိုမကျစရာ၊ စိတ်ပျက်စရာတွေ ဖြစ်ရလွန်းလို့ ဗမာမဟုတ်တဲ့ တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်တချို့ကြားမှာ “ဗမာပြဿနာထဲ လက်ဝင်မလျှို နဲ့”  ဆိုတဲ့ယူဆချက်မျိုး အားကောင်းလေ့ရှိပါတယ်။ ဗမာနိုင်ငံရေး ဇာတ်ကောင်တွေ အချင်းချင်း တဖက် နဲ့တဖက် အလျှော့မပေးကြဘဲ ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်ကြရင် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေး ကြိုးစားထားသမျှ တွေ ရပ်တန့်သွားရ၊ သေသွားရတယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်မအရေးနဲ့ လူနည်းစုအရေးကို ပဋိပက္ခရဲ့မျက်နှာစာ နှစ်ရပ်အဖြစ် အကန့်လိုက်ခွဲပြီး နည်းလမ်းဖော်ထုတ်စဉ်းစားတာ ၊ ပြီးမှ တိုင်းရင်းသားတွေအနေနဲ့ ဗမာ ပြည်မနဲ့ အလုံးစုံ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်တာမျိုးကို ဆောင်ရွက်ရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားမျိုး ဖြစ်ပါ တယ်။ ဒီလို ယုံကြည်မှုအားလျော့တဲ့ အခြေအနေတွေရှိနေပေမဲ့ SNLD ဟာ ဘယ်တုန်းကမှ ရှမ်းနိုင်ငံရေး သက်သက်ကို ကွက်မစဉ်းစားဘဲ၊ တတိုင်းပြည်လုံးအရေး မျက်နှာမူပြီး ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးအပေါ် သစ္စာထားတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဒုတိယအပိုင်းက မဟာမိတ်တွေအပေါ် သစ္စာရှိတာပါပဲ။ ဒီလိုသစ္စာရှိပေမဲ့ မဟာမိတ်တချို့က အာဏာရ လာတဲ့အခါ SNLD အပေါ် တန်းတူ မဆက်ဆံတာ၊ တဆင့်နှိမ့်ချ လက်ဝေခံသဖွယ် ဆက်ဆံတာမျိုးတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်ကစလို့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နဲ့ SNLD အကြား နိုင်ငံရေးလော ကဓံကို အတူလက်တွဲကြံ့ကြံ့ခံရင်ဆိုင်ခဲ့တဲ့ တကယ့်သွေးသောက်သဖွယ် ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ပါတယ်။