• တအန်း(ပလောင်)တိုင်းရင်းသားတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ပုန်ကန်မှုသည် နိမ့်ချည်မြင့်ချည် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပလောင်အမျိုးသားတပ်ဦး (PNF) သည် ဆယ်စုနှစ် သုံးခုအကြာတွင် အင်အားချည့်နဲ့သွားခဲ့သည်။ PNF အနေနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းဒေသများ၌ ဖြန့်ကြက်လှုပ်ရှားခြင်း၊ ဒေသတွင်းရှိ အခြား တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် မဟာမိတ်ပြုကာ စစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းများ လုပ်ခဲ့သော်လည်း ကြီးမားစွာခြိမ်းခြောက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် PNF သည် ပြည်တွင်းအခြေစိုက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံရေးအရမဟာမိတ်ဖွဲ့နိုင်မှုမှာ အားကောင်းခဲ့သလို ယနေ့ခေတ် တအန်း(ပလောင်) လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်စေသည်။
• တအန်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ချိန်တွင် အင်အားသေးငယ်သည်ဟုဆိုကာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့(EAO)အဖြစ် အစိုးရနှင့် စစ်တပ်တို့က အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ လက်နက်ချရန်ကိုသာ ဖိအားပေးခဲ့သည်။ TNLA သည် ‘ဝ’ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ/တပ်မတော်(UWSP/UWSA)နှင့်မဟာမိတ် တည်ဆောက်နိုင်ပြီးနောက် အင်အားကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ‘ဝ’တပ်ဖွဲ့၏ လက်နက်ခဲယမ်း နောက်ခံပြုမှုက TNLA ကို ရှမ်းမြောက်ဒေသတွင်း အင်အား ကြီးမားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ​ပေးလိုက်သည့်အပြင် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု ကျယ်ပြန့်လာစေရန်အတွက်လည်း တွန်းအားဖြစ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီကို ယိုင်နဲ့စေရန် ခြိမ်းခြောက်မှုတခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
• TNLA ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ သည် စစ်ကောင်စီကို စစ်ရေးအရ အရှက်တကွဲအကျိုးနည်းဖြစ်စေခဲ့သည်။  ယင်းစစ်ဆင်ရေးအတွင်း စစ်ကောင်စီသည် (၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်အထိ) မြို့ ၁၆ မြို့ကို  လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ထောင်နှင့်ချီသည့် စစ်သည်များ လက်နက်ချခဲ့သလို အခြားသော မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များမှာလည်း စိတ်ဓါတ်ကျဆင်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ တပြိုင်နက်တည်းမှာပင် မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ် ကုန်သွယ်မှုမှာလည်း ရပ်တန့်သွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီကို အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပိုင်းတွင်လည်း အကျပ်ရိုက်စေခဲ့သည်။ ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ သည် စစ်ကောင်စီအနေနှင့် စွမ်းရည်ကျဆင်းနေကြောင်း လှစ်ဟပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ဆင်ရေး နှစ်လတာအတွင်း TNLA က မြို့ ခုနစ်မြို့အထိ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တအန်း(ပလောင်) လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ပုန်ကုန်မှု သမိုင်းတလျှောက်တွင် အကြီးမားဆုံး နယ်မြေသိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ် ၁၂ ရက်တွင် တည်းဖြတ်ခဲ့သည့်ဆောင်းပါးကို မတ် ၁၄ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ (မြန်မာစံချိန်တော်ချိန်) တွင် အချက်အလက်အသစ်များ ဖြည့်စွက်ခဲ့ပါသည်။

✤ နိဒါန်း

တအန်း(ပလောင်)လူမျိုးတွေဟာ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နဲ့ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်တော်လှန်မှုတွေမှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦးကာလကတည်းက ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ကစပြီး လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လှုပ်ရှားခဲ့ပေမဲ့ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာတော့  စစ်အစိုးရရဲ့ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းတာကို ခံခဲ့ရပြီး ပလောင်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှု တခန်းရပ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ တအန်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA)ခေတ်၊ ကနေ့ကာလမှာတော့ တအန်းတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဟာ အရှိန်အမြင့်ဆုံးဖြစ်လာခဲ့သလို နယ်မြေချဲ့ထွင် လှုပ်ရှားမှုနိုင်မှုကလည်း အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်လာပါတယ်။

✤ ပလောင်တော်လှန်ရေး သမိုင်းအစ

၁၉၄၈ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီး ၁၀ နှစ်အကြာမှာ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းဟာ ရှမ်းစော်ဘွားတွေကို နန်းစွန့်ဖို့ ဖိအားပေးခဲ့ပါတယ်။ ရှမ်းပြည်ကို သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ ပြည်နယ်တခုအဖြစ် တည်ထောင်ဖို့ ကြိုးပမ်းတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ပါပဲ။ ဒါဟာ ပလောင်တိုင်းရင်းသားတွေအတွက် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ဖို့ဖြစ်လာစေတဲ့ ကနဦးအစဖြစ်ပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားတွေအနေနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ပြန်လည်ရဖို့ ရှမ်းစော်ဘွားအနွယ်တွေနဲ့ နိုင်ငံရေးတတ်ကြွတဲ့ လူငယ်တွေ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ ဖွဲ့စည်းကြတဲ့အခါ ပလောင်လူငယ်တွေလည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ရှမ်းအမျိုးသားတော်လှန်ရေးနဲ့ ပလောင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးဟာ တာထွက်ချိန်ကတည်းက ရောယှက် ဆက်နွှယ်နေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။(၁)

ကျိုင်းတုံစော်ဘွားအနွယ်တော်တွေ၊ ရှမ်းနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူတွေနဲ့ ပလောင်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူတွေ ပါဝင်တဲ့ ‘နွမ်စစ်ဟန်’တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့(NSH)ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီတပ်ဖွဲ့မှာ တောင်ပိုင်စော်ဘွားရဲ့ သား တားခွန်အေးနဲ့ တားခွန်သောင်းတို့က တပ်ရင်း-၅ နဲ့ ၆ ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီတပ်ရင်းနှစ်ခုဟာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက နမ့်ဆန်မြို့နယ်နဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်ထဲမှာ အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့ကြပါတယ်။  ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှာတော့ ရှမ်းစော်ဘွားတွေနဲ့အတူ ပလောင် ‘တောင်ပိုင်စော်ဘွား’ စဝ်ခွန်ပန်းစိန် အပါအဝင် စော်ဘွား ၃၄ ဦးဟာ အာဏာစွန့်ခဲ့ရပါတယ်။ စော်ဘွားတွေ အာဏာစွန့်ရပြီးနောက်မှာတေ့ ရှမ်းအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ ပိုအားကောင်းလာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှာတော့ ရှမ်းပြည်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(SSIA)နဲ့ ရှမ်းအမျိုးသားတပ်မတော်(SNA)ဆိုပြီး နှစ်ဖွဲ့ ထပ်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ နွမ်စစ်ဟန်က ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနဲ့ အလယ်ပိုင်း၊ SSIA နဲ့ SNA တို့က ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့ပိုင်းတွေမှာ အသီးသီးလှုပ်ရှားခဲ့ကြပါတယ်။ နွမ်စစ်ဟန်မှာ ပါဝင်နေတဲ့ ပလောင်တပ်ရင်း-၅ နဲ့ ၆ ဟာ အဖွဲ့ကနေ ခွဲထွက်လိုက်ပြီး SSIA နဲ့ ပူးပေါင်းခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း စစ်အာဏာသိမ်းချိန်မှာတော့ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းမှာ အမျိုးသားရေးတတ်ကြွ လှုပ်ရှားမှုတွေ ပိုလို့အားကောင်းလာခဲ့ပါတယ်။ ပလောင်တပ်ရင်း နှစ်ရင်းဟာ လူထုထောက်ခံမှုနဲ့ တည်ဆောက်မှု အားကောင်းလာတာကြောင့် ပလောင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးကို သီးသန့်လုပ်ဆောင်ဖို့ အခြေအနေဖြစ်လာပါတယ်။  SSIA ကနေ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်မှာ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး ပလောင်အမျိုးသားတပ်ဦး (PNF) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ PNF ကို တားခွန်အေးနဲ့ တားခွန်သောင်းတို့ပဲ ဦးစီးခဲ့ပါတယ်။ တဖတ်မှာလည်း ဗိုလ်မိုးဟိန်းအဖွဲ့ဟာ နွမ်စစ်ဟန်ကနေ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှာ ထပ်မံခွဲထွက်လာခဲ့ပြီး SSIA နဲ့ ပူးပေါင်းကာ ရှမ်းပြည်တပ်မတော်(SSA) ဆိုပြီး အမည်သစ်နဲ့ အဖွဲ့ထူထောင်ခဲ့ကြ ပါတယ်။

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းက မြို့နယ်တွေမှာ ပလောင်၊ ကချင်၊ ရှမ်းနဲ့ လီရှော စတဲ့ လူမျိုးတွေ ရောနှောနေထိုင်နေတဲ့အလျောက် သမိုင်းကြောင်းအရ နှီးနွှယ်ဆက်စပ်မှုတွေ ရှိသလို လူမျိုးရေးအရ တင်းမာမှုတွေနဲ့ အခဲမကျေလိပ်ခဲတည်းလည်းဖြစ်စေတဲ့ ရာဇဝင်တွေလည်း ​ရှိခဲ့ပါတယ်။ PNF ထူထောင်ပြီးနောက်မှာတော့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နဲ့ မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ပြီး စစ်အစိုးရတပ်တွေကို ပူးတွဲစစ်ဆင်ပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှာတော့ တပ်ဖွဲ့တွင်း မျိုးနွယ်စုပြဿနာတွေအပြင် KIA နဲ့ ပူးပေါင်းတာကို သဘောမတွေ့ဘူးဆိုတဲ့ အချက်တွေကြောင့် PNF ဟာ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားခဲ့ပါတယ်။

PNF ကို တားခွန်သောင်းက ဆက်ဦးဆောင်ခဲ့ပေမဲ့ ခွဲထွက်သွားတဲ့ အဖွဲ့ကတော့ စစ်အစိုးရထံမှာပဲ လက်နက် ချခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကာလမှာ PNF ဟာ မန်တုံ၊ နမ့်ဆန်၊ ကျောက်မဲ၊ ကွတ်ခိုင်နဲ့ နမ့်ခမ်း မြို့နယ်တွေမှာ လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာတော့ PNF ကို ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ်မတော် (PSLO/PSLF) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်ပါတယ်။

✤ PSLA လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပျက်သုဥ်းခြင်း

ပလောင်အမျိုးသားတပ်ဦးကို နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုတရပ်အနေနဲ့ ရပ်တည်ဖို့အတွက် ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(PSLA)အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်မှူးသန်းဝင်းကို ဖြုတ်ချပြီး တပ်တွင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ကချင်နဲ့ ပလောင်ကြား လူမျိုးရေးပြဿနာတွေကို ခဝါချနိုင်ဖို့နဲ့ တော်လှန်ရေးမှာ ဆက်နွှယ်လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ အဲဒီနှစ်မှာပဲ PSLO ဟာ KIO နဲ့ တရားဝင် ထာဝရမဟာမိတ် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့အပြင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ၁၃ ဖွဲ့နဲ့ စုဖွဲ့ထားသည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု(မဒတ)(NDF)မှာလည်း အဖွဲ့ဝင်ခဲ့ပါတယ်။ NDF ဟာ ထိုင်းနယ်စပ်မှာ အခြေစိုက်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးတွေကို ဆက်စပ်လုပ်ကိုင်နိုင်အောင်ဆိုပြီး PSLO ဟာ NDF ကို ကိုယ်စားလှယ်တွေ စေလွှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကိုယ်စားလှယ်တွေဟာ အခု TNLA မှာ ထိပ်သီးခေါင်းဆောင်တွေ ဖြစ်လာကြပါတယ်။

၁၉၈၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ ညှိုနှိုင်းအစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့ပြီး ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ကို အောက်ပါ ဗဟိုကော်မတီဝင်များနဲ့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။

∎ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် PSLO/PSLA ၏ ခေါင်းဆောင်များ

PSLA အနေနဲ့ နယ်မြေအတွင်းမှာ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအပြင် နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကိုပါ တည်ဆောက်လိုတဲ့ ရည်မှန်းချက်လည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ KIA နဲ့ ပိုစည်းနှောင်တဲ့ မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးရှိတဲ့အပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းက တခြားရှမ်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့လည်း နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေး မဟာမိတ်တည်ဆောက်ချင်တာကြောင့် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်(SSPP/SSA)နဲ့ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းဆွေးနွေးတာတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)ရဲ့ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်တဲ့ မာနယ်ပလောမှာ မဒတ ညီလာခံအစည်းအဝေးကိုလည်း KIA ရဲ့ အကူအညီနဲ့  ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ဆင်ရေးတွေ ပူးတွဲလှုပ်ရှားတဲ့အခါမှာ တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနဲ့ မြောက်ပိုင်း ဆိုပြီး စစ်ကြောင်းသုံးကြောင်းခွဲပြီး လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ မြောက်ပိုင်းစစ်ကြောင်းမှာတော့ SSPP/SSA၊ KIO တို့နဲ့အတူ ပူးတွဲပြီး စစ်ရေးလှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဗကပ) ပြိုကွဲတဲ့အခါ ‘ဝ’ပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA)၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော် (NDAA)၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က ဗကပ ကနေ ခွဲထွက်လာပြီး စစ်အစိုးရနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီခဲ့ကြပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ ရှမ်းပြည်တပ်မတော်(SSA)ကလည်း စစ်အစိုးရနဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခဲ့ပါတယ်။  တခြားတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ အပစ်အခတ်ရပ်ခဲ့တာက တကြောင်း၊ စစ်အစိုးရရဲ့ ဖိအားကြောင့်တကြောင်း ဌာနချုပ်မှာကျန်ရစ်နေတဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီးတားအိုက်မုန်းအဖွဲ့ဟာလည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ  စစ်အစိုးရနဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးယူခဲ့ပါတယ်။ စစ်အစိုးရဘက်ကလည်း ၎င်းတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ် အမှတ်-၇ အထူးဒေသ PSLA (ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့) ဆိုပြီး သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို မာနယ်ပလောမှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က သဘောမတူခဲ့ကြပါဘူး။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ ဗိုလ်မှူးကြီးတားအိုက်မုန်း ဦးဆောင်တဲ့ PSLA အဖွဲ့ဝင် ၃၀ ကျော်ဟာ မန်တုံမြို့နယ်မှာ လက်နက်အပ်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်အစိုးရဘက်က ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းစိန်နဲ့ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်မြင့်လှိုင်အပါအဝင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ(နအဖ)ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ တက်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။

✤ TNLA ကို ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း

PSLO/PSLA  လက်နက်ချ ဖျက်သိမ်းခံလိုက်ရတဲ့နောက် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကို ရောက်ရှိနေတဲ့ တအန်းလူငယ်တွေဟာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အသစ်ကို ပြန်ထူထောင်ဖို့ ကြိုးပမ်းကြပါတယ်။  ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ ညီလာခံတရပ်ကျင်းပပြီး တအန်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ တပ်ဖွဲ့သစ်အနေနဲ့ စစ်ပညာကို KIA ဆီကနေ ပြန်လည်သင်ယူပြီး ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းထဲကို ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနိုင်ဖို့ ၂၀၁၀-၁၁ ခုနှစ်တွေမှာ ပြင်ဆင်ခဲ့ပါတယ်။ KIA ထံမှာ စစ်ပညာသင်ယူစဥ်အတွင်း တအန်း လူငယ်တွေနဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)ရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သင်တန်းသားတွေအကြား ရင်းနှီးမှုရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကတဆင့် နောင်မှာ စစ်ရေးအရကြီးမားတဲ့ ညီနောင်မဟာမိတ် ဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလထဲမှာ KIA ထံက သင်တန်းဆင်းလာတဲ့ တအန်းလူငယ် ၄၂ ဦးဟာ ရိုင်ဖယ်သေနတ် ၂၂ လက်နဲ့အတူ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ဒေသကို စတင်ထိုးဖောက်အခြေချခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ စစ်အစိုးရကနေ အသွင်ကူးပြောင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရတက်လာပြီး နိုင်ငံတဝန်းက တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေကို အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ ဖိတ်ခေါ်နေပါတယ်။ အပစ်ရပ်ပြီး နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်လုပ်သွားဖို့ သမ္မတဦးသိန်းစိန်က ကမ်းလှမ်းရာမှာ ပြည်တွင်းအခြေစိုက် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံးနီးပါးဟာ ပြည်နယ်အဆင့် ဒါမှမဟုတ် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ပဏာမအပစ်ရပ်စာချုပ်တွေ ချုပ်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ TNLA ကိုတော့ ကနဦးမှာ ဆွေးနွေးဖို့ ကမ်းလှမ်းတာတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့ အသေအချာဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့တာမျိုး မရှိပါဘူး။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်(MNDAA)က ကိုးကန့်မြေမှာ ပြန်အခြေစိုက်ဖို့ ထိုးစစ်ဆင်တဲ့အခါ TNLA နဲ့ AA တို့ဟာ မဟာမိတ်အဖြစ် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ MNDAA ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ တအန်းစစ်သည်တွေက လက်ရှိမှာတော့ လူလတ်ပိုင်းအရွယ်တွေ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး  အရာရှိတွေအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြပါတယ်။

အဲဒီနောက် တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးဆိုင်ရာသဘောတူစာချုပ်(NCA) ကို ဆွေးနွေးတဲ့အခါမှာ TNLA နဲ့ မဟာမိတ်တွေဖြစ်တဲ့ AA နဲ့ MNDAA တို့က ပါဝင်လိုခဲ့ကြပါတယ်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလ အစိုးရသစ်ရလက်ထက်မှ ပေါ်လာပြီး အစိုးရကို တိုက်ခိုက်နေတဲ့အဖွဲ့တွေဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ချန်လှပ်ထားခဲ့ဖို့ စစ်တပ်ဘက်က ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ KIA နဲ့ KNU တို့ ဦးစီးပြီးကျင်းပခဲ့တဲ့ မိုင်ဂျာယန်နဲ့ လော်ခီးလာ ညီလာခံတွေမှာ TNLA၊ AA နဲ့ MNDAA ကိုယ်စားလှယ်တွေ တက်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။​ ဒါပေမဲ့ အစိုးရ၊ စစ်တပ်တို့နဲ့ ညှိနှိုင်းမယ့် အဆင့်တွေမှာတော့ အဲဒီသုံးဖွဲ့ကို စစ်တပ်ဘက်က လက်မခံခဲ့ပါဘူး။ လက်နက်ချမှသာ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်မှာ ပါဝင်လို့ရမယ်ဆိုပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ စစ်တပ်ဟာ သူ့ရဲ့သဘောထားကို တင်းတင်းမာမာ ပြခဲ့ပါတယ်။

✤ PSLF/TNLA ၏ ခေါင်းဆောင်များ

✤ ‘ဝ’နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း

NCA လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS) ဟာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို အင်အားနှစ်ထောင်ဝန်းကျင်နဲ့ လှုပ်ရှားခွင် ချဲ့ထွင်လာပါတယ်။ အဲဒါဟာ TNLA အတွက် စစ်ရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ အကျပ်အတည်းဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ အဖွဲ့အစည်းအတွက် နယ်မြေစိုးမိုးနိုင်မှုနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွေ တည်ထောင်စကာလမှာ စစ်တပ်နဲ့ တိုက်ခိုက်နေရတာကြောင့် ခဲယမ်းမီးကျောက် ဖြည့်တင်းရတာက တဖက်၊ RCSS နဲ့ နယ်မြေလုတိုက်ပွဲတွေက တဖက်မို့ TNLA အတွက် အခက်ခဲဆုံးကာလပါပဲ။

၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလအတွင်းမှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ထိပ်သီးညီလာခံကို ‘ဝ’တပ်ဖွဲ့က ဦးစီးပြီး ပထမအကြိမ်အဖြစ် ပန်ဆန်းမြို့မှာ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ညီလာခံမှာ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေလည်း ပါဝင်တတ်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီညီလာခံဟာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းက တိုင်းရင်းသားတပ်ဖွဲ့တွေကို နိုင်ငံရေးနဲ့  စစ်ရေး မဟာမိတ်တွေအဖြစ် ပိုပြီးစည်းနှောင်နိုင်ဖို့ အစပြုမှုဖြစ်ခဲ့သလို TNLA အတွက်လည်း ‘ဝ’တပ်ဖွဲ့နဲ့ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင်တွေ့ဆုံနိုင်ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ညီလာခံအတွင်းမှာ နှစ်ဖွဲ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ သီးခြားဆွေးနွေးမှုတွေရှိခဲ့ပြီး TNLA အတွက် လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေနဲ့ နိုင်ငံရေးအရပါ နောက်ကနေ ကျောထောက်နောက်ခံပြုပေးမယ့် အင်အားကြီး ‘ဝ’ တပ်ဖွဲ့ကို မဟာမိတ်အဖြစ် ရရှိစေခဲ့ပါတယ်။

TNLA နဲ့ RCSS အကြား တိုက်ပွဲတွေ ရပ်ဖို့၊ မရပ်တန့်ရင် RCSS ကို နိုင်ငံရေးအရ အရေးယူတာတွေ လုပ်မယ်လို့ပါ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ ‘ဝ’က ထုတ်ပြောခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ‘ဝ’ ဦးဆောင်ပြီး ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေးဆွေးနွေးရေးကော်မတီ (FPNCC)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ‘ဝ’ နဲ့ မိုင်းလား(NDAA)၊ SSPP၊ KIA၊ MNDAA၊ AA နဲ့အတူ TNLA လည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ လက်နက်ချမှ အပစ်ရပ်စဲရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုတွေမှာ ပါဝင်နိုင်မယ်ဆိုပြီး လမ်းပိတ်ခံထားရတဲ့ TNLA အတွက် FPNCC ဟာ ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့တခုဖြစ်လာပါတယ်။

FPNCC ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ခုနစ်ဖွဲ့စလုံးဟာ NCA စာချုပ်ကို ငြင်းဆိုကြပြီး နောက်ထပ်အပစ်ရပ်စာချုပ်တခု သီးသန့်ဆွေးနွေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ကြပါတယ်။ အဖွဲ့အချင်းချင်းအကြားမှာလည်း နိုင်ငံရေးအရရော၊ မြေပြင်စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေမှာပါ စည်းနှောင်မှုက ပိုပြီးအားကောင်းလာခဲ့ပါတယ်။ RCSS ရဲ့ နယ်မြေချဲ့ထွင် လှုပ်ရှားမှုကို တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ဖို့ FPNCC အဖွဲ့ဝင်တွေဖြစ်တဲ့ TNLA နဲ့ SSPP တို့ဟာ နမ္မတူမြို့နယ်တွင်းမှာ စစ်ရေးမဟာမိတ်ဖွဲ့ပြီး RCSS ကို အတူပြန်တိုက်ခဲ့ကြပါတယ်။ TNLA နဲ့ RCSS ကြား နယ်မြေအုပ်စိုးနိုင်ရေး တိုက်ခိုက်မှုတွေက ၂၀၁၆ ခုနှစ် ကနေ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း ကျောက်မဲနဲ့ နမ္မတူမြို့နယ်တွေမှာ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ RCSS အနေနဲ့ အဲဒီမြို့နယ်တွေမှာ စစ်ရေးအရဗျူဟာကောင်းတဲ့ တောင်ကုန်း၊ တောင်ကြောတွေမှာ အခြေစိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါအပြင် နမ့်ဆန့်မြို့နယ်အတွင်းနဲ့ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှာ အချက်အခြာကျတဲ့ ကြူကုတ်(ပန်ဆိုင်း) မြို့နယ်ခွဲ အတွင်းမှာလည်း တပ်ဖြန့်လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ RCSS ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုက TNLA နဲ့ SSPP တို့အပြင် ၎င်းတို့ရဲ့ မဟာမိတ်တွေဖြစ်တဲ့ မြောက်ပိုင်းအခြေစိုက် တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေဖြစ်တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုနဲ့  ရှမ်းမြောက်ဒေသမှာ သြဇာထူထောင်မှုကိုပါ အစုရှယ်ယာခွဲဝေယူလာသလို ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းစကာလမှာတော့ TNLA ဟာ စစ်ကောင်စီတပ်ကို တိုက်ခိုက်တာမျိုး မလုပ်သေးပါဘူး။ ‘ဝ’နဲ့ ကိုးကန့်တပ်တွေရဲ့ စက်ရုံထုတ် ရိုင်ဖယ်အသစ်တွေကို ပြောင်းလဲတပ်ဆင်ပြီး တပ်အင်အားကို ပိုတောင့်တင်းအောင် တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်းမှာပဲ RCSS ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပါတယ်။ တခါ ‘ဝ’တပ်တွေကလည်း သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ပြီး အနောက်ဘက်ခြမ်းကို တပ်ဖြန့်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါအပြင် TNLA က နယ်မြေတိုးချဲ့လှုပ်ရှားနေတဲ့ လားရှိုးမြို့နယ် မိုင်းယော်ဒေသအပြင် SSPP ရဲ့ ဌာနချုပ်ဖြစ်တဲ့ ကျေးသီးမြို့နယ် ဝမ်ဟိုင်းဒေသ၊ မိုင်းရှုး၊ တန့်ယန်း၊ ပင်လုံ၊ ဟိုပုံးနဲ့ ရပ်စောက်မြို့နယ်တွေအထိ ‘ဝ’ က တပ်ဖြန့်ခဲ့ပါတယ်။ TNLA က RCSS ကို ရှမ်းမြောက်ဒေသတွင်းမှာ တိုက်ခိုက်နေချိန် SSPP နဲ့ ‘ဝ’ တို့ကလည်း ရှမ်းတောင်ဒေသမှာ RCSS ကို ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ RCSS ကို ရှမ်းမြောက်ဒေသတခုလုံးကနေ တွန်းထုတ်ဖို့အတွက် TNLA ကို ‘ဝ’က နောက်ကွယ်က ပံ့ပိုးပေးခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၂ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းမှာတော့ RCSS ဟာ  ရှမ်းမြောက်ဒေသမှာ ငါးနှစ်တာအတွင်း တပ်ဖြန့်အခြေချခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ နေရာအားလုံးကို ဆုတ်ခွာသွားပါတော့တယ်။ ဒါအပြင် ဆယ်စုနှစ်သုံးခုဝန်းကျင် အခြေစိုက်ခဲ့တဲ့  မူဆယ်မြို့နယ် မန်ဟီးရိုးမြို့နယ်ခွဲထဲက အမှတ်-၇၀၁ စစ်ဒေသနဲ့ ရှမ်းတောင်ဒေသတွင်းက နယ်မြေတချို့ကိုလည်း လက်လွှတ်ခဲ့ရပါတယ်။

ရှမ်းမြောက်ကနေ RCSS ဆုတ်ခွာသွားတာကြောင့် နယ်မြေစိုးမိုးမှုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရလာတဲ့ TNLA အနေနဲ့ တပ်တွင်း အပြောင်းအလဲသစ်တချို့ကို လုပ်ပါတယ်။ ကနဦးက အခြေခံစစ်ပညာသင်ယူခဲ့တဲ့ KIA ရဲ့ လက်မောင်းတံဆိပ်(Badge)နဲ့ စစ်ဝတ်စုံတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ ပုံစံကို တပ်ဆင်ခဲ့တာပါ။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်က စပြီးပြောင်းလဲလိုက်တဲ့ တံဆိပ်အသစ်မှာ တအန်းအမျိုးသားရေးအမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်တဲ့ လက်ဖက်ညွန့်၊ နဂါး၊ တောင်သုံးလုံး စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ (တံဆိပ်အသစ်ဟာ ‘ဝ’ ရဲ့ အမှတ်တံဆိပ်နဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်တူတယ်လို့ တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးလေ့လာစောင့်ကြည့်သူတွေရဲ့ သုံးသပ်မှုတွေလည်း ရှိပါတယ်။) လက်နက်ခဲယမ်း အသစ်တွေ ထပ်တိုးတပ်ဆင်မှု၊ နယ်မြေဖြန့်ကြက်လှုပ်ရှားနိုင်မှုနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားချဲ့ထွင် တည်ဆောက်မှုတွေနဲ့အတူ TNLA ဟာ ပိုပြီးအင်အားတောင့်တင်း ကြီးထွားလာခဲ့ပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းကာလမှာ စစ်ကောင်စီကို တုံ့ပြန်တော်လှန်လိုတဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်းနဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်း စတဲ့ ဒေသတွေက လူငယ်တွေကို စစ်ပညာတွေပို့ချပေးတာအပြင် မဟာမိတ်တွေဆီကရတဲ့ လက်နက်ခဲယမ်းတွေကို တပ်ဆင်ပေးတာတွေအထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အင်အားသေးငယ်တဲ့ တပ်ဖွဲ့ကနေ အင်အားကြီး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကြီးတခုအဖြစ် ဆယ်စုနှစ်တခုအတွင်းမှာ ပြောင်းလဲလာတာကို ပြသနေတာပါပဲ။ အင်အားကြီးလာတာနဲ့အမျှ တအန်း(ပလောင်) ပြည်နယ်ရရှိရေးကို ပြတ်ပြတ်သားသားထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတွေလည်း ရှိလာခဲ့ပါတယ်။

✤ နယ်မြေအငြင်းပွားမှုများနှင့် တအန်းနိုင်ငံရေး၏ ရှေ့အလားအလာ

TNLA ရဲ့ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်က တအန်း(ပလောင်)ပြည်နယ်ရရှိရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအလွန်ကာလမှာ ပိုပြီးကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ပြောဆိုလာတဲ့အပြင် မြေပြင်မှာလည်း အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို ချဲ့ထွင်ထူထောင်တာ၊ စိုးမိုး-ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေကို တိုးချဲ့တာတွေကို လုပ်ဆောင်နေခဲ့ပါတယ်။ ဒီအပြင် ဥပဒေကြောင်းအရလည်း တရားဝင်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးတာတွေ လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတရပ်ကို တအန်းနိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းမှာ ပြင်ဆင်နေခဲ့တာ ရှိပါတယ်။ ဒီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကြမ်းက တတိယမူကြမ်းအထိ အချောသတ်ထားပြီး ဥပဒေကြမ်း ပြင်ဆင်မှုမှာ TNLA အပြင် တအန်းနိုင်ငံရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ(TPCC)၊ တအန်းနိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တွေ၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရရှိခဲ့တဲ့ တအန်းလူမျိုးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေ၊ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တအန်းနိုင်ငံရေးတတ်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ ပါဝင်တယ်လို့ ကြေညာထားပါတယ်။

TNLA ဟာ တပ်တွေ ဖြန့်ကြက်လှုပ်ရှားနေတဲ့​ ဒေသတွေကို ခရိုင်ငါးခုခွဲပြီး အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ (၁) မန်အောင်ခရိုင်(မူဆယ်-နမ့်ခမ်းဒေသ)၊ (၂) ရွှေလီခရိုင်/အိုမ်တမော်ဝ်(မန်တုံ-မိုင်းဝီးဒေသ)၊ (၃) သံလွင်ခရိုင်/အိုမ်ခုံး(ကွတ်ခိုင်-မုံးစီး-မိုင်းဟွမ်ဒေသ)၊ (၄) လားရှိုးခရိုင်/လာဆျို(လားရှိုး-မိုင်းယော်ဒေသ)၊ (၅) နမ့်ဆန်ခရိုင်/အိုမ်ယ်ုရ်(နမ့်ဆန်-ကျောက်မဲ- မိုးကုတ်ဒေသ) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ခရိုင်သတ်မှတ်မှုတွေက မြန်မာအစိုးရရဲ့ တရားဝင်နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်မှုတွေအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ TNLA ရဲ့ ဒေသအလိုက် သတ်မှတ်ထားချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီခရိုင်တွေဟာ အနာဂတ်မှာ ၎င်းတို့ တရားဝင်တည်ဆောက်လိုတဲ့ တအန်းပြည်နယ်ရဲ့ နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်နယ်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ရည်မျှော်ပြီး ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ခရိုင်တွေမှာ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို ဌာနတွေခွဲပြီး လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအစိုးရ(Rebel Governance)တရပ်အဖြစ်  ရပ်တည်လည်ပတ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

∎ PSLF/TNLA တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနများ

TNLA ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားထဲမှာ အရပ်သားတွေ စစ်မှု မထမ်းမနေရ၊ အခွန်ငွေ မထမ်းမနေရ စနစ်တွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရတရပ်ဖြစ်တာကြောင့် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ လွှမ်းခြုံနိုင်မှု  ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်မရှိပေမဲ့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကူးစက်မှု ဖြစ်ချိန်မှာတော့ ကော်မတီတွေကို အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပြီး ၎င်းတို့ စိုးမိုး-ထိန်းချုပ်ရာဒေသတွေမှာ ရောဂါ မပြန့်ပွားဖို့ စည်းကမ်းတွေ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ရွာအဝင်အထွက်တွေမှာ ဂိတ်စခန်းတွေ ဖွင့်လှစ်ပြီး လူအဝင်အထွက် စိစစ်တာ၊  နာမကျန်းသူတွေကို ဆေးစစ်တာနဲ့ ကုသပေးတာတွေ၊ ရောဂါကူးစက်ခံရသူလို့ သံသယရှိရင် မြန်မာအစိုးရဆေးရုံတွေကို ပို့နိုင်ဖို့ လုပ်ဆောင်တာတွေအထိ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ မဟာမိတ် တပ်ဖွဲ့ကြီးတွေဖြစ်တဲ့ UWSA၊ NDAA၊ KIA နဲ့ SSPP တို့လိုတော့ မိမိအုပ်ချုပ်ရာ ဒေသတွင်းက လူထုအတွက် တရုတ်နိုင်ငံကနေ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးတွေ ရရှိခဲ့တာမျိုးတော့ မရှိပါဘူး။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်လက်နက်အင်အား၊ စစ်သည်အင်အားနဲ့ နယ်မြေထိန်းချုပ်နိုင်မှု ကျယ်ပြန့် လာတာကြောင့် တအန်းပြည်နယ် တည်ဆောက်ရေး TNLA ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကလည်း ပိုလို့အရှိန်မြင့် လာခဲ့ပါတယ်။ TNLA စိုးမိုး-ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဒေသတွေမှာ သစ်တောကြိုးဝိုင်းထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေတွေ သတ်မှတ်ပြီး တအန်းပြည်နယ်ဆိုတဲ့ အမှတ်အသားဆိုင်းဘုတ်တွေ စိုက်ထူတာမျိုးအထိပါ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ TNLA စိုက်ထူထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တွေကို စစ်ကောင်စီဘက်က ဖျက်ဆီးပစ်တာ ရှိသလို နယ်မြေစိုးမိုး-ထိန်းချုပ်မှု ရောယှက်နေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ အချင်းချင်းကြား လက်မခံဘဲ သဘောထားတင်းမာမှုတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း မန်တုံမြို့နယ်နဲ့ မိုးမိတ်မြို့နယ်ထဲက ရေပုံး၊ တုံကြီး၊ မန်ယွန်းနဲ့ လွယ်မောက်ကျေးရွာတွေ အနီးမှာ TNLA ရဲ့  မြေယာနဲ့ သစ်တောဌာနက စိုက်ထူထားတဲ့ သစ်တောကြိုးဝိုင်း ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်းဘုတ်တွေကို KIA တပ်ရင်း-၃၄ က ဖျက်ဆီးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနယ်မြေတွေဟာ နှစ်ဖက်တပ်တွေကြား စိုးမိုးမှု ရောယှက်နေတဲ့ ဒေသတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားတပ်ဖွဲ့တွေ အချင်းချင်းကြား နိုင်ငံရေးပိုင်းမှာ မဟာမိတ်ဖြစ်ပေမဲ့ နယ်မြေ အုပ်ချုပ်စိုးမိုးနိုင်မှုမှာတော့ တင်းမာမှုတွေ၊ အငြင်းပွားမှုတွေ ရှိနေတာပါ။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်မှာတော့ AA၊ MNDAA နဲ့ TNLA တို့ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ပေါင်းပြီး ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ ကို ဆင်နွှဲခဲ့ကြပါတယ်။  စစ်ဆင်ရေးနဲ့အတူ TNLA ဟာ မြို့ခုနစ်မြို့နဲ့ ဒေသအစိတ်အပိုင်းအများအပြားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူလိုက်နိုင်တာကြောင့် ‘တအန်းပြည်နယ်’ တည်ထောင်ရေး ရည်မှန်းချက်အတွက် အရှိန်အမြင့်ဆုံးကာလကို ရောက်လာပါတယ်။

∎ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဒေသများ၏ လူဦးရေအခြေပြဇယား

နမ့်ဆန်မြို့အပါအဝင် မြို့နယ်တခုလုံးနီးပါးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

နမ့်ခမ်းမြို့အပါအဝင် မြို့နယ်တခုလုံးနီးပါးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၉ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

မန်တုံမြို့နယ်တခုလုံးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

နမ္မတူမြို့အပြင် မြို့နယ်တခုလုံးနီးပါးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်းက မိုင်းလုံနှင့် မိုင်းငေါ့မြို့တို့ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နှင့် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တို့တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

ကွတ်ခိုင်မြို့အပါအဝင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတချို့ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ အတွင်းမှာ TNLA အနေနဲ့ နမ့်ဆန်၊ နမ့်ခမ်း၊ မန်တုံ၊ နမ္မတူ၊ ကျောက်မဲနဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တွေထဲက မြို့ခုနစ်မြို့ကို သိမ်းယူနိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမြို့နယ်တွေထဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတွေအားလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီး မြို့နယ်တွေရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအများစုကို ထိန်းချုပ်ထားပေမဲ့ KIA၊ SSPP တို့ အခြေစိုက်လှုပ်ရှားနေတဲ့ ဒေသတွေလည်း ရှိနေပါသေးတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့တွေအကြား နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့တွေဖြစ်ပေမဲ့ စိုးမိုး-ထိန်းချုပ်နယ်မြေကို အခြားတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားတာမျိုးကို လက်ခံလေ့ မရှိကြပါဘူး။ နယ်မြေကျော်လွန်လှုပ်ရှားလာရင် တင်းတင်းမာမာတုံ့ပြန်တာနဲ့ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်တာတွေအထိပါ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဥ်တွေ ရှိပါတယ်။ ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ ကာလအတွင်းမှာတော့ သူ့နယ်ကိုယ့်နယ် ကျော်လွန်မလာအောင် သတိနဲ့ လှုပ်ရှားကြတာမျိုး ရှိပေမဲ့ စစ်ရေးအရ တင်းမာမှုတွေ မရှိခဲ့ပါဘူး။

၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ နမ့်ဆန်နဲ့ မန်တုံမြို့နယ်နှစ်ခုကို ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဆိုပြီး သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွေလည်ပတ်ခဲ့ပါတယ်။  လက်ရှိမြေပြင်မှာတော့ ပလောင်ဒေသနယ်မြေဟာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သွားပြီဖြစ်သလို အုပ်ချုပ်မှုပုံစံလည်း ပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းက မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ္မတူ၊ နမ့်ခမ်း၊ လားရှိုး၊ ကျောက်မဲနဲ့ မိုးကုတ်မြို့နယ်တွေကိုပါ ပလောင်ပြည်နယ်အဖြစ် TNLA က သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ ဒီသတ်မှတ်မှုက TNLA နဲ့ တအန်းနိုင်ငံရေးအဝန်းအဝိုင်းတခုတည်းရဲ့ သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်တာကြောင့် ဒေသတွင်းမှာ အတူယှဥ်တွဲနေထိုင်နေတဲ့ ရှမ်းနဲ့ ကချင်တွေကြားမှာ အားပြိုင်မှုနဲ့ ငြင်းခုံတာတွေ ပိုကြီးထွားလာနိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီနဲ့ ညီနောင်မဟာမိတ် သုံးဖွဲ့အကြား အပစ်ရပ်စဲခဲ့ပြီး TNLA ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေဟာ သူတို့ သိမ်းထားတဲ့ မြို့တွေကို ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးတာတွေနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားလည်ပတ်ဖို့တွေကို လုပ်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ TNLA အနေနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား ခိုင်ခိုင်မာမာထူထောင်လာခဲ့ရင် ဒေသတွင်းမှာ လှုပ်ရှားနေတဲ့  ရှမ်းနဲ့ ကချင်တို့လို တခြားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ နယ်မြေအငြင်းပွားမှု၊ မကျေလည်မှုနဲ့ လိပ်ခဲတည်းလည်းဖြစ်မှုတွေ  ပိုကြီးထွားလာနိုင်ပါတယ်။

The post တအန်း(ပလောင်) တော်လှန်ရေး appeared first on ISP Myanmar Peace Desk.